ابو القاسم سلطانى

26

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

تركيبات شيميائى : گياه حاوى آلكالوئيد ، فيتوسترول ، ساپونين و تانن مىباشد . انفوزيون برگ گياه در ناراحتىهاى كبد و آفت موثر مىباشد . در انگلستان از جوشانده ريشه به‌عنوان تب‌بر و در سوريه از قسمتهاى مختلف در سل ريوى و جهت تقويت زنان تازه‌زا و به‌عنوان مسكن درد از دانه آن استفاده مىشود . گياه را به عربى سسلبنيه و در سوريه ابوشنب ، بقم هندى و بندق هندى مىنامند كه با بقم هندى مندرج در كتب سنتى نبايد اشتباه گردد . Code - 1085 بقم ( طب سنتى ) Caesalpinia sappan L . بقم ( Baqqam ) درختى است به بلندى 12 - 8 متر از خانواده Leguminosae برگ‌ها شانه‌اى مضاعف ، برگچه‌ها 12 - 10 جفت ، تخم‌مرغى دوكى شكل و نوك‌تيز گل‌ها مجتمع به صورت گل آذين كه محل رويش آن چين ، هند و چين ، مركز ، جنوب و شرق هند و شرق پاكستان رويش دارد . تاريخچه ، شناسائى و موارد مصرف در طب سنتى : درخت را از زمانهاى قديم مىشناخته‌اند به سانسكريت Pattavanjak و به هندى آن را Bakam مىناميده اند احتمالا واژه بقم معرب از بكم هندى است . ابو ريحان مىنويسد : حمزه گويد كه آن معرب از فكم است و به پارسىدار پرنيان و به خوارزمى پنجنك و به عربى " شرف " و عندم گويند و محل رويش آن جزيره لامرى مىباشد و هندىها آن را همراه با چوب خيزران از راه آب با كشتى به اطراف مىبرند 1 * . ابن بيطار از قول ابو حنيفه مىنويسد بقم چوب درخت بزرگى است كه برگ آن به برگ بادام شباهت دارد و ساقه آن قرمز رنگ و محل رويش آن هند و زنگبار است و جوشانده آن را براى رنگ كردن به كار مىبرند و ابن رضوان گفته است كه آن زخمها را التيام بخشيده خون‌ريزى را قطع و قرحه‌ها را خشك مىنمايد 2 * . طبيعت آن گرم و خشك است در دوم 3 * . داود انطاكى و سلطان الحكماء آورده‌اند كه به عربى آن را عندم و برخى آن را قهرم و بيخمار ناميده‌اند . درخت بزرگى است كه در هند و زنگبار رويش دارد برگ آن مانند برگ بادام ، گل آن بسيار زردرنگ ، ميوه‌اش گرد مايل به سبزى كه بعدا سرخ مىشود و چوب آن را رنگرزان براى رنگ كردن پارچه به كار مىبرند در سوم گرم و در چهارم خشك است پاشيدن گرد آن زخمهاى كهنه و جراحات تازه را التيام مىبخشد هم‌چنين خون‌ريزى را قطع و شستشوى با آن چهره صورت را خوشرنگ و مفاصل را تقويت مىنمايد 4 * .